اگرچه جوامع انسانى در طول تاریخ با مشکلات بزرگى مواجه بوده‏اند، اما چالش‏هاى پیش‏روى عصر ما واقعا منحصر به فرد است. هیچ‏گاه بشریت در آستانه تخریب و نابودى زیست کره و تخریب بنیان‏هاى اکولوژیکى‏اى که وجودشان براى نسل‏هاى آینده ضرورتى انکارناپذیر مى‏باشد، نبوده است. هم‏اکنون، پیش‏روى ما بحران‏هایى به انتظار نشسته‏اند که اگر بخواهیم به بحرانى جدى در عرصه زندگى‏مان و شکل‏گیرى دورانى تیره و تار نینجامد، باید هرچه سریع‏تر با نوعى آگاهى و بیدارى جهانى به خود آییم. بى‏شک در جهانى واحد و درهم تنیده، راه‏گریزى جز هوشیارى بشریت قابل تصور نمى‏باشد. تنها براى نشان دادن گوشه‏اى از دامنه این بحران، به پنج موضوع که در یک یا دو دهه آینده به فاجعه‏اى جهانى و تأثیرگذار بر نظام موجود بر حیات مى‏انجامد، اشاره مى‏نماییم:

آب و هوا

فعالیت‏هاى بشرى، شرایط آب و هوا را به قدرى بى‏ثبات نموده است که تنها در بخش گازهاى گلخانه‏اى، میزان کنونى این گازها فراتر از میزان کل آن در بیست میلیون سال قبل است. کارشناسان پیش‏بینى مى‏کنند که در نتیجه چنین روندى، بى‏شک با نابسامانى‏هاى گسترده‏اى روبرو خواهیم شد که توفان‏هاى شدید، خشک‏سالى‏هاى گسترده و فشار بر اکوسیستم، از جمله این بحران‏ها خواهد بود.

فقر

امروزه نه تنها شاهد میزان حیرت‏آور و تکان دهنده فقر در عرصه جهانى مى‏باشیم، بلکه شاهد افزایش گسترده فاصله اغنیا و فقرا نیز هستیم. طبق برآورد سازمان ملل، اکثر مردم جهان یعنى حدود 60% یا فراتر از چهارمیلیارد نفر از ساکنان زمین، درآمد روزانه‏اى کمتر از سه دلار دارند.

جمعیت

شمار ساکنان کره زمین از دو میلیارد نفر در سال 1930 به حدود شش میلیارد نفر رسیده و برآوردها بیانگر آن است که در دهه 2020، جمعیت زمین حدود هشت میلیارد نفر خواهد بود. هم‏اکنون شرایط به شکلى درآمده که تقریبا تمام زیستگاه‏هاى مناسب حیات کره زمین به اشغال آدمى در آمده است و گسترش این جمعیت، جز به نابودى این زیستگاه‏ها و شیوع مسایلى چون گسترش آلونک‏نشینى در جوامع شهرى نخواهد انجامید.

منابع زیرزمینى

هم‏اینک آب شیرین و سالم به منبعى کمیاب در عرصه جهان تبدیل شده است. برآوردها بیانگر آن است که تا دهه 2020، 40% جمعیت کره زمین از آب کافى براى

تأمین محصولات غذایى خود برخوردار نخواهند بود. همچنین در همین دوره است که دیگر نباید شاهد عرضه نفت ارزان قیمت به شکل کنونى باشیم، چرا که از سویى بخش عظیمى از منابع قابل استحصال زمین استخراج شده‏است و از سویى دیگر، نیاز به این ماده نیز با رشدى سرسام‏آور همراه شده است که البته نباید از افزایش هزینه‏هاى استخراج و تهیه و عرضه آن نیز غافل ماند. نتیجه ملموس چنین شرایطى آن است که حدود یک دهه آینده، نیاز جهانیان به این سوخت به حدّى خواهد رسید که شاهد گسترش روزافزون بهاى آن در عرصه اقتصاد جهانى خواهیم بود.

انقراض گونه‏هاى زیستى

شاید تنوع زیستى کره را بتوان به عنوان انعطاف پذیرترین و یکپارچه‏ترین نظام حیات معرفى نمود، با این وجود، دانشمندان پیش‏بینى مى‏کنند که در سى سال آینده، 20% گونه‏هاى گیاهى و جانورى و در یکصد سال آینده، 50% این گونه‏ها براى همیشه منقرض مى‏شوند. به بیان دیگر، فعالیت‏هاى بشرى به گونه‏اى است که انقراض سریع، گسترده و جهانى گونه‏هاى ذى‏حیات را با خود به همراه خواهد داشت، پدیده‏اى که هیچ گونه سابقه و پیشینه‏اى در تاریخ حیات نداشته است.

خلاصه این‏که اگر آدمى همین طور غافل و بى‏توجه، مسحور رسانه‏هاى جمعى باشد، بى‏شک نه نسلهاى آینده که همین فرزندان کنونى‏مان زندگى در جهان انباشته از بحران‏ها، تخریب و رنج و گرفتارى را تجربه خواهد نمود.

دیگر فرصت چندصدساله براى بیدار شدن و به خود آمدن ما وجود ندارد. شرایط به گونه‏اى است که شاید تنها یک یا دو دهه فرصت داشته باشیم تا دست به کارى زنیم و ضرورتى هم ندارد که بخواهیم تا پایان این مسیر را که چیزى جز کوهى از بحران‏هاى اکولوژیکى و زیستى نیست، تجربه کنیم. به هر حال هنوز هم فرصتى باقى است تا به شیوه‏هایى از زندگى کردن بازگردیم که با زیستگاه‏مان یعنى زمین و زندگى آدمى همراه و هماهنگ باشد.

منبع: Enli8htenment magazine