جلسه دفاعیه دکتری حقوق عمومی
فهرست مطالب
چکیده
کوته نوشته ها
پیشگفتار
فهرست عناوین اصلی
مقدمه
بخش نخست-تحول در مبانی و ماهیت حق بر محیط زیست
(ازاصالت انسان تا اصالت طبیعت )
فصل اول- تحلیل مفهومی و روند شکل گیری حق بر محیط زیست در حقوق عمومی
11. تقسیم بندی مطلب و توجیه آن
گفتار اول- تحلیل مفهوم
12. لزوم تحلیل مفهومی حق برمحیط زیست
مبحث اول- مفهوم حق و تحول آن
13.ضرورت تبیین مفهومی حق
بند اول- حق در دوران قدیم
الف- عدم شفافیت مفهوم حق
14. مشخص نبودن مدلول و معنای حق
15. رگههای مفهوم حق
16.حق در سنتهای فلسفه محیطی
ب- حق به مثابه قواعد رفتاری
17.رفتار با طبیعت به مثابه امر پسندیده
18.حق به مثابه امر الهی
بند دوم- سدههای میانه
19.تأثیر مکتب اسکولاستیک
20. پر رنگ شدن مفهوم تکلیف
بند سوم- عصر نوزایی و دوران جدید
21. عرفی سازی حقها
22. ظهور مکتبهای ادبی دوستدار محیط زیست
23. تحول مفهوم حق بودن به حق داشتن
24. اوج نظریه حقوق طبیعی
25. پوزیتویسم حقوقی
بند چهارم- مفهوم معاصر حق و تحولات آن
26. مختصات حق در این دوره
الف- تبلورحق داشتن
27. حق داشتن و مقتضیات آن
28. توسعه حقهای نخستین
ب- نسل بندی حقها
29. تفکر نسلی در حقوق بشر
30. 1- نسل اول حقها
31. 2- نسل دوم حقها
32. 3- نسل سوم حقها
33. نقد تفکر نسلی
34. حق برمحیط زیست در تفکر نسلی
مبحث دوم- مفهوم محیط زیست
35.دشواری تعریف
بند اول- مفاهیم و تعاریف رایج
36.مفهوم لغوی
37.مفهوم اصطلاحی
بند دوم-محیط زیست و مفاهیم مشابه
38.رواج مفاهیم مشابه
39.اکولوژی
40.طبیعت
41.اکوسیستم
42.بهداشت
بند سوم- مفهوم محیط زیست در حق برمحیط زیست
43. لزوم ایضاح مفهومی محیط زیست
الف- برداشت طبیعت محور ومحض
44. مفهوم
45. جهان ناآدمیان
ب- برداشت انسان محور
46.مفهوم
47.دلایل غلبه برداشت انسان محور
ج- برداشتی جامع
48. نقد برداشتهای مفهومی
49.رویکرد متون حقوقی ایرانی و فرانسوی
50. عناصر تعریف جامع و مصادیق آن
مبحث سوم- حق بر محیط زیست و مفهوم آن
51. دشواری تعریف
بند اول- تعریف اسناد
52.عدم ارائه تعریف مشخص
بند دوم- تعاریف نظری
53. 1- تعریف انسان محور
54. 2- تعریف طبیعت محور
55. 3- تعریف نسلی
56. 4- تعریف چتری
57. 5- تعریف رویه ای
58. 6- تعریف دکترین
گفتار دوم- روند شکل گیری حق بر محیط زیست در حقوق عمومی
59. طرح بحث
مبحث اول- مسائل زمینه ساز
60. بحران محیط زیست
بند اول- تکنولوژی و صنعت
61. تکنولوژی و محیط زیست
62.در خدمت و خیانت تکنولوژی
63.رویکرد اکولوژیستها به علم و تکنولوژی
بند دوم- افزایش جمعیت
64. افزایش جمعیت و تهی سازی منابع
65. تأثیر نظریه جمعیت مالتوس بر محیط زیست گرایی
بند سوم- الگوی مصرف
66. مصرف گرایی و تخریب محیط زیست
67. تضاد مصرف با رویکردهای طبیعت محور
68. نقش حق بر محیط زیست طبیعت محور
بند چهارم- توسعه ناپایدار
69. منابع محدود، رشد نامحدود
70- گزارش کلوپ رم
مبحث دوم- شکل گیری حق بر محیط زیست در سطح فراملی
بند اول- اعلامیهها و اسناد بین المللی
الف- اعلامیه استکهلم
71. استکهلم، نقطه عطف
72. حق برمحیط زیست در اعلامیه استکهلم
73. تأثیر استکهلم بر تحول حق بر محیط زیست
74. نقد محتوای اعلامیه استکهلم
ب- منشور جهانی طبیعت
75. تأثیر منشور بر قرائتهای طبیعت محور
76. اصول اعلامی توسط منشور
ج- اعلامیه ریو
77. دغدغه توسعه پایدار و محیط زیست
78. تحکیم حقوق نرم
بند دوم- تلاشهای منطقه ای
79. اشاره
80. 1- منشور آفریقایی حقوق بشر
81. 2-کنوانسیون آمریکایی حقوق بشر
82. 3- کنوانسیون اروپایی حقوق بشر
83. 4- نقش کنوانسیون آرهوس
مبحث سوم-پیدایش حق برمحیط زیست در حقوق عمومی داخلی
84.اشاره
بند اول- قوانین اساسی
85. اساسی سازی حق برمحیط زیست
86. تبلور حقهای زیست محیطی در قوانین اساسی
بند دوم- قوانین عادی
87. سادگی شناسایی
88. قوانین عادی ایران و فرانسه
بند سوم- رویه قضایی
89. انعکاس حق برمحیط زیست در رویهها
90. مقاومت رویه قضایی فرانسه
91. تحول رویکرد دادگاهها
1-در حقوق فرانسه
2- در حقوق ایران
بند چهارم- عملکرد دولت
92. نقض دولت در تضمین محیط زیست سالم
93. لزوم همکاری دولت و شهروند
فصل دوم- تحول در مبانی حق برمحیط زیست
94.تقسیم بندی مطللب
گفتار اول- رابطه انسان با محیط زیست
مبحث اول- انواع روابط
95. گوناگونی روابط
96.رابطه حقوقی انسان و طبیعت
مبحث دوم- تاریخ تحول
97.چهار دوره تاریخی
98. 1- مقهور طبیعت( انسان ضعیف)
99. 2- جدال با طبیعت( انسان ستیزه جو)
100. 3- برتری بر طبیعت( انسان فاتح)
101. 4- عصر تعامل( شهروند زیستی)
گفتار دوم- نظریههای انسان محور
102. انسان مبنای حق بر محیط زیست
مبحث اول- اصالت انسان
103. انسان محوری محیطی
104. تأثیر انسان محوری برحقوق محیط زیست
مبحث دوم- اصالت ذهن دکارتی
105.اوج انسان محوری محیطی در فلسفه دکارت
106.تأثیر دوالیزم دکارتی بر حقهای زیست محیطی
مبحث سوم- فایده گرایی
107. بیشترین خیر برای انسان؟
108. تحول رویکرد فایده گرایی در مواجهه با حقهای زیست محیطی
گفتار سوم- نظریههای طبیعت محور
109. طبیعت مبنای حق بر محیط زیست
مبحث اول- نظریات زمینه ساز
110. نظریه پایان طبیعت
111. نظریه گایا
112. نظریه جامعه خطر بک
113. نظریه خلاء ادراکی
مبحث دوم- نظریه بوم شناسی عمیق
114. مفهوم و بنیان نظریه
115.تأثیر نظریه بر حقهای زیست محیطی
116. 1- نقد نظریه حقوقی شایع
117. 2-نقد نظام حقوقی سرمایه داری
118. 3- تاختن به شدت انسان محوری محیطی
مبحث سوم- نظریه بوم شناسی فراشخصی
119. مفهوم و بنیان نظریه
120. هم ذات پنداری شخصی
121. هم ذات پنداری هستی شناختی
122. هم ذات پنداری جهانی
مبحث چهارم- نظریه شوینیسم انسانی
123. بنیان نظریه
124. مدل حقوقی مبتنی بر شوینسم انسانی
مبحث پنجم- نظریه حقوق حیوانات
125. بنیان نظریه
126.تأثیر نظریه
مبحث ششم- نظریه ارزش
127.وضعیت دوگانه نظریه
128. تأثیر نظریه ارزش بر حقوق
1- در حقوق ایران
2-در حقوق فرانسه
فصل سوم- تحول درماهیت حق برمحیط زیست
129. طرح بحث
گفتار اول- نظریه جمعی بودن حق برمحیط زیست
130. غلبه نظریه
مبحث اول- بیان نظریه
131. جمعی بودن منافع محیط زیست
132. زمینه اجتماعی تحقق حق برمحیط زیست
133. وضعیت نظام حقوقی ایران و فرانسه
مبحث دوم- نقد نظریه
134. بیان نقدها
135. 1- گستردگی صاحبان حقوق
136. 2-گستردگی موضوعی
137. 3- نفی تعلق حق برای جامعه
138. 4- تضعیف حقوق بشر
مبحث سوم- دفاع از نظریه
139. تمایز بنیادین تحلیلها
140. 1-مقتضیات زندگی مدرن و حقهای جدید
141. 2- مفهوم حقوقی جامعه و فرد
142. 3- تقویت سیستم حقوق بشر
گفتار دوم- نظریه فردی بودن حق برمحیط زیست
143. شاذ بودن نظریه
مبحث اول- بیان نظریه
144. فرد، واحدِ صاحبِ حق
145. حق برمحیط زیست، حقی فردی
مبحث دوم- نقد نظریه
146.عدم امکان اطلاق«حق» به یا بر « محیط زیست»
147. عدم امکان اطلاق « حق فردی» به محیط زیست
مبحث سوم- دفاع از نظریه
148.ابعاد فردی محیط زیست
149. امکان گسترش ابعاد فردی حقها
150. بلوغ حقوق فردی
گفتار سوم- نظریه اکوسنتریستی حق برمحیط زیست
151. اشاره
مبحث اول- بیان نظریه
152.حمایت از عناصر غیر انسان
153. حقوقی شدن رابطه انسان با طبیعت
154. اکوسنتریسم در متون حقوق عمومی
مبحث دوم- جلوههای ظهور نظریه در حقوق عمومی
جلوه نخست- حمایت از حیوانات
الف- از نظریه مالکیت تا نظریه بالقوه حق
155. تحول و تعدیل رویکردهای سنتی
157. نظریه احساس( حس مندی حیوانات)
158. نظریه رنج
159. نظریه طرف باالقوه حق
ب- تحول رویکرد در حقوق فرانسه
160. قانون گرامونت و ممنوعیت رفتار ناشایست
161. ارتباط حقوق حیوانات با حق بر محیط زیست
جلوه دوم- حمایت از گیاهان
162. مفهوم حقوقی حمایت
163.حمایت از تنوع زیستی گونهها
164.گونههای در معرض خطر
165. درختان جنگلی
جلوه سوم- حمایت از جمادات
166. ارتباط این نوع حمایت با حق برمحیط زیست
167. کوهستان
168.خاک
169. ساحل
170. تالاب
مبحث سوم- دفاع و تعدیل نظریه
171. باز تعریف اکوسنتریسم
172. استقلال حق بر محیط زیست
173. نتیجهگیری بخش اول
بخش دوم- تحول در جایگاه حق بر محیط زیست
(از قوام نیافتگی حقوقی ایرانی تا تحکیم حقیقی فرانسوی)
فصل اول- تحول هنجارین
175.تقسیم بندی مطلب و توجیه آن
گفتار اول- سطح تقنینی
مبحث اول- حقوق ایران
176. شکل گیری و تحول قواعد
177. گونه شناسی قواعد
178. تحولات اخیر
مبحث دوم- حقوق فرانسه
179. مسیر متمایز فرانسه
بند اول- تحول تاریخی هنجارها
الف- از فرمان ژان باتیست تا تشکیل وزارتخانه محیط زیست
180. دوره زمینه ساز
181. فرمان ژان باتیست
182. مصوبه سلطنتی اکتبر 1810
183. حمایت از کوهستان و مناظر
184. درختان جنگلی
185. شکل گیری پارکهای ملی
186. حمایت از آب
187. سایر قوانین حمایت کننده
ب- از ایجاد وزارت محیط زیست تا تصویب قانون بارنیه
188. اهمیت این دوره
189. تشکیل وزارت محیط زیست؛ نخستین تحول ساختاری
190. قانون ژوئیه 1976
191. سایر قوانین
ج- از قانون بارنیه تا تصویب منشور اساسی محیط زیست
192. شکوفایی حق بر محیط زیست
193. حق برمحیط زیست در قانون بارنیه
194. سایر قوانین
195. داستان کد بندی محیط زیست
196. اساسی سازی حق بر محیط زیست
بند دوم- زمینههای تأثیر گذار بر شکل گیری هنجارها در عصر اکولوژی
197. جریانی خلاف قاعده
الف-تأثیر حقوق اتحادیه اروپا
198. تأثیر مستقیم نظام حقوق بشر اتحادیه اروپا بر فرانسه
199. قضیه ذرتهای ژنتیکی و موضع فرانسه
ب- تأثیر حقوق بین الملل
200. حقوق بین الملل؛ منبع فراملی حق برمحیط زیست
201. برتری تعهدات زیست محیطی
202. استثنایی بودن کنوانسیون آرهوس
گفتار دوم- سطح اساسی
مبحث اول- حقوق ایران
203. ورود مسئله محیط زیست به قانون اساسی
204. تأثیر ورود مسئله محیط زیست بر حقوق اساسی
205. 1- ضرورت حفاظت از محیط زیست
206. 2- محیط زیست به مثابه ثروت عمومی
207. 3- وظیفه عمومی حفاظت
208. 4- شناسایی حقوق نسلها
209. 5- فعالیتهای اقتصادی و بهره مندی از محیط زیست سالم
مبحث دوم- حقوق فرانسه
210. شناسایی تدریجی حق
بند اول- اساسی سازی شکلی
الف- دهه هفتاد و نخستین بارقهها
211. تدارک حقوق بشری محیط زیست
212. ناکامی طرحهای نخستین
213. حق برمحیط زیست و جریانهای چپ دهه هفتاد
214. تلاش کمیسیون ادگار فور
ب- دهه هشتاد و نود، شتاب اساسی سازی حق برمحیط زیست
215. پیشنهاد اصلاح اعلامیه حقوق بشر و شهروند
216. تعهد انتخاباتی بالادور و شیراک
217. از رویکردهای ابزاری تا رویکردهای واقع گرا
218. تلاشهای پارلمانی
ج- هزاره سوم، به کرسی نشستن تلاشها
219. نقش محوری ژاک شیراک
220. تأیید شورای قانون اساسی
بند دوم- اساسی سازی ماهوی
221. مفهوم اساسی سازی ماهوی
الف-محتوای حق برمحیط زیست در منشور
222. اشاره
1- اهمیت عنوان و مقدمه سند
223. برد حقوقی عنوان منشور
224. مقدمه منشور
2- از انسان محوری تا طبیعت محوری
اول- انسان محوری
225. روح انسان محور منشور
دوم- طبیعت محوری ( حرکت به سمت نظریه رقیب)
226. حق- تکلیف؛ بنیان
227. تناقض تحلیلهای طبیعت محور
228. روش تفسیر سند و حل تناقض
3- اصول بنیادی اعلامی توسط منشور
229. ارزش اصول
230. اصل حمایت و حفاظت
231. اصل مشارکت و دسترسی به اطلاعات زیست محیطی
232. اصل توسعه پایدار
233. اصل احتیاطی
234. اصل جبران خسارت زیست محیطی
235. اصل پیشگیری
ب- تبلور حق برمحیط زیست در رویهها
1- برد حقوقی منشور
236. تأثیر منشور بر نظام حقوقی
237. تبلور منشور در رویه قضایی
238. ارزش متفاوت مواد منشور
2- رویه شورای قانون اساسی
239. محافظه کاری شورای قانون اساسی
240. نشانههای تحول
241. تفسیرهای متحول و خلاق
3- یک امکان سنجی تئوریک؛ وضعیت شورای نگهبان و دیوان عدالت ادرای در ایران
242. پتانسیل اصل 50 قانون اساسی
243. ظرفیتهای دیوان
فصل دوم- تحول ساختاری
244. تأثیر ساختارها برتضمین و اجرای حق برمحیط زیست
گفتار یگانه- دگرگونی رویکردهای ساختاری در تضمین حق برمحیط زیست
245. تحول رویکرد
مبحث اول- رویکرد مبتنی بر فرمان و کنترل
بند اول- بنیانهای رویکرد
246. سنتی بودن رویکرد
247. رنگ باختن ساز کارهای همکاری گرایانه
بند دوم - وضعیت فرانسه و ایران
248. غلبه نخستین این رویکرد در فرانسه
الف- ساختارهای فرابخشی
249. صورت بندی نهادین حق بر محیط زیست در سطح کلان
250. نقش ریاست جمهوری و نخست وزیری
ب- رویکردهای بخشی
251.ساختار وزارتی
252. 1- وزارت اکولوژی
253. 2- وزارت کشاورزی
254. 3- تراکم زدایی
255. 4-آژانسها و شوراها
256. 5- ارگانهای بین وزارتی
257. 6- منطقهگرایی در حفظ محیط زیست
258. غلبه فعلی رویکرد فرمان و کنترل در ایران
مبحث دوم- رویکرد مشارکت
259. ویژگیها
260. نشانههای این رویکرددر فرانسه و ایران
مبحث سوم- رویکرد بدون دولت
261.ویژگی این رویکرد
262. جایگاه این رویکرد
فصل سوم- تحول موضوعی
263. شکل گیری مولفههای جدید حق برمحیط زیست
گفتار اول- مولفههای ماهوی
264. بیان مولفهها
مبحث اول- آب آشامیدنی سالم
265. قانون دسامبر 2006 و شناسایی حق بر آب در فرانسه
266. وضعیت ایران
مبحث دوم- هوای پاک
267. اهمیت هوا در بهره مندی از محیط زیست سالم
268. حق برهوای پاک و شناسایی آن در حقوق فرانسه
269. حق بر اطلاع رسانی نسبت به کیفیت هوا
270. وضعیت نه چندان مطلوب ایران
مبحث سوم- محیط آرام
271. اهمیت آرامش محیط زیست
272. آلودگی صوتی و حق برمحیط زیست
گفتار دوم- مولفههای رویه ای
273. آیینهای اجرایی حق بر محیط زیست
مبحث اول- دسترسی به اطلاعات زیست محیطی
274. شناسایی دسترسی به اطلاعات زیست محیطی به مثابه یک حق
275. مبنای این حق
276. دگرگونی این حق
مبحث دوم- مشارکت در تصمیم گیریهای زیست محیطی
277. شناسایی این حق
278. دگرگونی حق
مبحث سوم- دسترسی به عدالت
279. مفهوم و مبنا
280. دگرگونی این حق
نتیجه گیری بخش دوم
1-عصر پیدایش
2-عصر بیداری
3- عصر تحکیم
4- وضعیت ایران
نتیجه گیری نهایی
فهرست منابع و مآخذ
فهرست تفصیلی مطالب
نمایه