مجله حقوق محیط زیست

فصل اول  -  کلیات

ماده 1 -  به منظور ایجاد آمادگی ملی، مدیریت و مقابله با آثار زیان‌بار پدیده گرد و غبار در کشور و ایجاد زمینه همکاری های منطقه‌ای، کارگروهی با مسئولیت معاون اول رییس جمهور و عضویت رؤسای سازمان های حفاظت محیط‌زیست، مدیریت بحران کشور، هواشناسی کشور و جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور و معاونین وزارتخانه‌های نیرو، نفت، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی (معاون سلامت)، کشور (معاون امور عمرانی)، امور خارجه (معاون امور بین‌الملل) و معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور ، سازمان صدا وسیمای جمهوری اسلامی ایران  تشکیل می‌شود و در اولین جلسه، آئین‌نامه داخلی خود را تصویب می‌نماید.

ماده 2 -  تصمیم‌گیری درخصوص امور اجرایی موضوع‌های یادشده به کلیه اعضای کارگروه به عنوان نمایندگان ویژه رییس جمهور و اختیارات هیأت‌وزیران در قوانین و مقررات مربوط، به وزیران دستگاه های عضو کارگروه تفویض می‌شود. همچنین اختیار اصلاح این تصویب‌نامه به وزیران عضو کارگروه تفویض می‌شود.

ماده 3 -  تصمیمات و مصوبات اکثریت اعضا یا وزیران عضو کارگروه (حسب مورد) در حکم تصمیمات رییس جمهور و هیأت‌وزیران می‌باشد و با رعایت ماده (19) آیین‌نامه داخلی دولت قابل ابلاغ است.

فصل دوم  -  برنامه‌ها

الف  -  برنامه‌های کوتاه مدت

ماده 4 -  در راستای تعیین کم و کیف پدیده گرد و غبار در استان های جنوب و غرب کشور و شناسایی کانون های شکل‌گیری اولیه آنها و به منظور پیش‌بینی و اطلاع‌رسانی وقوع این پدیده، سازمان های حفاظت محیط‌زیست و هواشناسی کشور مکلفند با همکاری سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور ظرف سه ماه طرح توسعه و تجهیز ایستگاه های پایش وضعیت‌جوی، سیستم های پیش‌ آگاهی و کنترل هوای منطقه را به صورت مشترک تهیه و برای تصویب به کارگروه ارائه نمایند.

ماده 5 -  وزارت جهاد کشاورزی موظف است با هماهنگی سازمان هواشناسی کشور و استانداری های مربوط مطابق زمان‌بندی‌هایی که کارگروه تعیین می‌نماید، نسبت به‌مالچ‌پاشی و سایر اقدامات مناسب در مناطق با پتانسیل فرسایش بادی بالا براساس نتایج طرح شناسایی کانون های بحرانی بیابانزا اقدام نماید.

تبصره  -  وزارت نفت مکلف است ضمن تامین و تحویل رایگان مالچ مورد نیاز اجرای این ماده، برنامه‌ریزی لازم برای تولید و نگهداری این ماده در پالایشگاه منطقه را به‌عمل آورد. اعتبار مورد نیاز از محل اعتبارات مصوب مربوط با پیشنهاد معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور تامین خواهد شد.

ماده 6  -  استانداری های مناطق تحت تأثیر به ویژه منطقه جنوب و غرب کشور موظفند در راستای اطلاع‌رسانی و آموزش همگانی برای کسب آمادگی مواجهه با پدیده گرد و غبار، برنامه‌های آموزشی لازم را با همکاری ادارات هواشناسی، آموزش و پرورش، حفاظت محیط‌زیست، سازمان آب منطقه‌ای، دانشگاه های علوم‌پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهیه و با همکاری موثر صدا و سیمای استان مربوط اجرا نمایند.

ماده 7 -  سازمان جنگل ها، و مراتع و آبخیزداری کشور جهت احداث فضای سبز مشجر در کانون های بحران، طرح لازم را تهیه و با همکاری سازمان بسیج سازندگی نیروی مقاومت بسیج با توجه به مواد (1) و (2) قانون اصلاح اختیارات سازمان بسیج سازندگی نیروی مقاومت بسیج از محل اعتبارات مصوب مربوط و نیز اعتباراتی که از محل ماده  10  قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت با پیشنهاد وزارت کشور تصویب می‌شود اجرا نماید.

ماده 8  -  کارگروه وزیران موضوع ماده (2) با پیشنهاد وزارت کشور (سازمان مدیریت بحران کشور) اعتبار مورد نیاز برای مقابله با پدیده گرد و غبار را از محل اعتبارات ماده (10) قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت در اختیار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی (دانشگاه های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی  -  درمانی استان های جنوب و غرب کشور شامل استان های بوشهر، خوزستان، هرمزگان، ایلام و کرمانشاه) قرار خواهد داد تا مراکز درمانی مربوط حداکثر تا پایان سال 1388 در موارد زیر هزینه نموده و گزارش عملکرد خود را از طریق وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی هر سه ماه یکبار به کارگروه ارائه نمایند.

الف  -  توسعه و تجهیز مراکز بهداشتی درمانی تحت پوشش به‌وسایل مراقبت های پزشکی لازم جهت پیشگیری و درمان افراد آسیب‌دیده در مناطق تحت تأثیر پدیده گرد و غبار.

ب  -  توسعه و تجهیز مراکز اورژانس در مناطق بحرانی گرد و غبار.

ماده 9 -  وزارت نیرو موظف است حقابه تالاب های جنوب و غرب کشور که توسط کارگروه  مشترک سازمان حفاظت محیط‌زیست و وزارت یادشده تعیین شده است را حفظ و همکاری لازم جهت حفاظت و احیای تالاب های یادشده را به‌عمل آورد و نتایج آن را بطور منظم به
کارگروه ارائه نماید.

ب  -  برنامه‌های میان‌مدت

ماده 10  -  شهرداری های شهرهای واقع در استان های جنوب و غرب کشور، موظفند برای اجرای طرح کمربند فضای سبز شهرهای مربوط ضمن رعایت ضوابط طرح جامع، نظر سازمان حفاظت محیط‌زیست و سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور را از جهت اولویت مکانی و نوع کاشت رعایت نمایند.

تبصره  -  حق استفاده از اراضی ملی و دولتی و منابع طبیعی واقع در کمربند سبز مزبور  به استثنای مناطق (4)گانه موضوع ماده (3) قانون حفاظت و بهسازی محیط‌زیست و اراضی موضوع ماده (2) آیین‌نامه اجرایی لایحه قانونی اصلاح لایحه قانونی واگذاری و احیاء اراضی در حکومت جمهوری اسلامی ایران  -  مصوب 1359  -  شورای انقلاب) با توجه به تبصره ( 5 )  ماده (69) قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت به شهرداری های مجری کمربند سبز موضوع این ماده براساس نقشه‌ای که به تایید کمیسیون مستندسازی و تعیین بهره‌بردار اموال غیرمنقول دستگاه های اجرایی می‌رسد واگذار می‌شود.

ماده 11 -  وزارت نیرو موظف است به منظور کاهش صدمات وارده بر تاسیسات تصفیه آب شرب شهری ناشی از پدیده گرد و غبار در منطقه، کمربند سبز با اشکوب‌بندی مناسب با اهداف بادشکن را پیرامون تاسیسات مربوط احداث نماید.

ماده 12 -  سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور موظف است در راستای برنامه اقدام ملی مقابله با بیابان‌زایی و کاهش اثرات خشکسالی در کشور با همکاری وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و سازمان هواشناسی کشور و سازمان بسیج سازندگی نیروی مقاومت بسیج ظرف پنج سال، سالانه نسبت به احداث حداقل (600) کیلومترمربع نهالکاری به صورت اشکوب‌بندی شده و با استفاده از گونه‌های بومی سازگار به کم آبی را با اولویت مناطق آسیب‌پذیر از نظر زیست محیطی به شرح زیر در جنوب و غرب کشور به‌ مورد اجرا گذارد:

1 -  کمربند فضای سبز کلیه فرودگاه های منطقه با رعایت حریم فرودگاه ها.

2 -  حریم ایمنی (150) متری راه‌آهن و جاده‌های بین شهری.

3 -  حوضه‌های آبخیز سده‌های مورد بهره‌برداری.

4 -  کمربند سبز در نوار مرزی جنوب‌غربی.

5  -  کانون های بحرانی فرسایش بادی.

6 -  کمربند سبز اطراف شهرهای متأثر از پدیده گرد و غبار

تبصره  -  استانداران موظفند پروژه‌های استانی موضوع این ماده را به عنوان پروژه‌های اولویت‌دار در کمیته برنامه‌ریزی استان جهت تصمیم‌گیری برای تامین اعتبار از محل اعتبارات طرح های استانی مطرح نمایند تامین اعتبار برای پروژه‌های ملی با رعایت قوانین مربوط و به ترتیب مقرر در ماده (17) این آیین‌نامه در لوایح بودجه سالانه برای سیر مراحل تصویب منظور خواهد شد.

ماده 13 -  معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور موظف است یک ردیف بودجه‌ای مستقل را در لوایح بودجه کل کشور به منظور مطالعات مرتبط با گرد و غبار در کشور و منطقه توسط پژوهشکده اقلیم‌شناسی با هماهنگی سازمان حفاظت محیط‌زیست پیشنهاد نماید.

ج  -  برنامه‌های بلندمدت

ماده 14 -  وزارت ارتباطات و فن آوری اطلاعات مکلف است، نسبت به تکمیل زیرساخت های مخابراتی جهت توسعه و ارتقای شبکه های پایش زیست محیطی آلودگی هوا اقدام نماید.

ماده 15 -  سازمان های حفاظت محیط زیست و هواشناسی مکلفند ضمن توسعه و ارتقای تجهیزات ایستگاه های سنجش آلودگی هوا، اقدامات لازم از جمله استفاده از فناوری های نوین در خصوص به روزرسانی استانداردهای کمّی وکیفی پدیده گرد و غبار را با رعایت قوانین و مقررات مربوط به عمل آورد.

ماده 16  -  وزارت جهاد کشاورزی مکلف است به منظور حفاظت از منابع خاک در معرض فرسایش بادی، طرح جامع مدیریت و احیاء مراتع استان های جنوب و غرب کشور را ظرف یک سال تهیه و جهت اجرا و تامین بودجه لازم در برنامه پنجم توسعه به دولت ارائه نماید.

ماده 17 -  وزارت جهاد کشاورزی مکلف است طرح جامع مقابله با شن های روان و فرسایش بادی در پهنه جنوب و غرب کشور را با همکاری سازمان حفاظت محیط‌زیست و با اولویت روش  های بیولوژیکی تهیه و در طول برنامه پنجم توسعه اجرا نماید.

ماده 18 -  وزارت راه و ترابری مکلف است برنامه توسعه و تجهیز فرودگاه های جنوب و جنوب‌غرب کشور به تجهیزات و تاسیسات ناوبری و هواشناسی پیشرفته را جهت هدایت هر چه بهتر پروازهای مربوط در شرایط وقوع بحران گرد و غبار تهیه و اجرا نماید.

ماده  19 -  به منظور انجام بررسی های ابعاد برون‌مرزی این پدیده، و ایجاد زمینه همکاری منطقه‌ای تیم کارشناسی به انتخاب کارگروه موضوع ماده (1) تعیین تا با انجام اقدامات لازم توسط وزارت امور خارجه به کشورهای منطقه اعزام شوند و راهکارهای لازم را برای تصمیم‌گیری به کارگروه ارائه نمایند.

ماده  20 -  سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور به عنوان مرجع ملی کنوانسیون مقابله با بیابان‌زایی در کشور مکلف است با همکاری سازمان های حفاظت محیط‌زیست و هواشناسی کشور و وزارتخانه‌های نیرو و امور خارجه ظرف سه ماه، پیش‌نویس طرح همکاری چند جانبه کشورهای منطقه را با هدف پیشگیری و کنترل پدیده گرد و غبار منطقه تهیه و به تأیید کارگروه موضوع ماده (1) برساند.

ماده 21 -  دستگاه های اجرایی عضو کارگروه می توانند بخشی از هزینه های اجرای طرح های مشترک مقابله با پدیده گرد و غبار در کشورهای منطقه را پس از تصویب کارگروه با رعایت قوانین و مقررات مربوط از محل اعتبارات مصوب ملی و استانی خود تأمین و هزینه نمایند.

ماده 22- وزارت امورخارجه مکلف است، تمهیدات لازم برای جلب واستفاده ازتجربیات علمی، فنی و اعتبارات سازمان های منطقه ای وبین المللی به منظور تحقق اهداف این آیین نامه را به عمل آورد.

ماده 23 -  سازمان حفاظت محیط زیست مکلف است گزارش اجرای این آیین نامه را هر شش ماه یکبار به دفتر هیأت دولت ارایه نماید.

ماده 24 -  دستگاه های اجرایی مربوط موظفند با همکاری معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور اعتبارات لازم برای تحقق برنامه های موضوع این آیین نامه در حوزه خود را در لایحه بودجه سنواتی پیش بینی نمایند.