اجراي عدالت درباره محيط زيست بين ‌المللي: حقوق و راه‌ حلها

مک کالیون کنت

منبع

مجله حقوقي 1383; -(31):171-185.

از هنگام انعقاد اعلاميه جهاني حقوق بشر در سال 1948 مواردي كه به عنوان نقض حقوق اساسي بشر به رسميت شناخته شده، توسعه چشم‌گيري پيدا كرده است. سه گروه سنتي جرايم عليه حقوق بشر در حقوق بين‌الملل عرفي ـ كشتار جمعي، جرايم جنگي و جنايات عليه بشريت ـ در روند توسعه خود بعضي ديگر از جرايم نظير شكنجه، تجاوز جنسي گروهي و بيگاري كودكان را نيز دربرگرفته است.
همچنين رابطه غيرقابل انكار حقوق محيط زيست با حقوق اساسي بشر بيش از گذشته مورد پذيرش واقع شده است. هرچند اعلاميه جهاني حقوق بشر صراحتاً به حقوق محيط زيست اشاره نمي‌كند معذلك امروزه حقوق محيط زيست كه با حق حيات به عنوان مهم‌ترين قاعده آمره كه در فقد آن اعمال هر حق ديگري غيرممكن است، درهم آميخته و به تدريج به رسميت شناخته شده است. علاوه بر اين، آلودگي و تخريب طبيعت و اكوسيستم‌هاي زمين كه نه تنها حق زندگي بسياري از نوع بشر بلكه زندگي ساير انواع موجودات را تهديد مي‌كند، به راحتي قابل انكار نيست. روند رو به افزايش نابودي جنگلهاي استوايي، بياباني شدن سريع قسمتهاي بزرگي از قاره افريقا و آسيا، كاهش لايه اوزون، آلودگي آبهاي زيرزميني و ديگر منابع محيط زيستي به كرات و به طور مستند گزارش شده است. حتي با اين كه جامعه جهاني هرچند با تاخير، تدابيري براي ممنوعيت استفاده از گاز سي.اف.سي. و نقل و انتقال و فروش مواد شيميايي خطرناك اتخاذ نموده است، لكن هنوز نحوه جبران خسارات عظيم وارده بر محيط زيست روشن نيست. براي نمونه در لايه بسيار حساس اوزون كه زمين را در برابر اشعه‌هاي ماوراي بنفش محافظت مي‌كند، شكافي ايجاد شده كه ترميم آن از عهده بشر خارج است. به همين نحو در حالي كه استفاده از ماده سمي د.د.ت. در ايالات متحده از دهه 1970 ممنوع گرديده، مقادير زيادي از اين ماده هنوز در چرخه غذايي وجود دارد و صادرات مداوم آن به كشورهاي كمتر توسعه يافته موجب تقويت مواد شيميايي كشنده در چرخه غذايي شده است. اين امر بويژه وقتي مصداق مي‌يابد كه ميوه‌ها و ديگر محصولات گياهي كه در معرض د.د.ت. و ساير مواد شيميايي به وسيله شركتهاي امريكايي در خارج قرار گرفته، بعدا وارد ايالات متحده شده و در نتيجه يك «چرخه سمي» را ايجاد مي‌كند.

برای دیدن متن مقاله کلیک کنید